कस्य हंस:?

कस्य हंस:?


एकस्मिन् दिने राजपुत्र: सिध्दार्थ: मित्रै: सह क्रीडन् आसीत् | तत्र एक: शरेन क्षत: हंस: कथञ्चित् उड्डयन् आगच्छत् | सिध्दार्थ: तस्मै उपचारं अददत् | तदैव तस्य बान्धव: देवदत्त: तत्र आगच्छत् अवदत् च यत् अहं शरेन एतस्य हंसस्य मृगयां अकरवम् अत: एष: मम हंस: | मां ददातु | सिध्दार्थ: अवदत् अहं तस्मै जीवदानम् अददवम् अत: इदानीम् एष: मम हंस:| प्रश्नस्य समाधानार्थम् तौ राज्ञा\राजत: समीपे अगच्छताम् तां समस्यां अकथयतां च | देवदत्त: अवदत् राजन् मृगयाम् क्षत्रियो: धर्म: |अहं धर्मपालनम् एव अकरवम् अत: हंसं माम् ददातु | सिध्दार्थ: अवदत् परन्तु शरणार्थिन: जीवरक्षां अपि क्षत्रियस्य धर्म: अत: हंसं मह्यं एव दातव्यं | राजन् किञ्च्तित्काले चिन्तयित्वा असूचयत् यत् युवां किंचित् दूरे गत्वा हंसं आह्वयताम् | हंस: यस्यै स्निह्यति यत्समीपे गमिष्यति च स: तं प्राप्स्यति | ते तदेव कृतं\कृते आस्ताम् चेत् हंस: सिध्दार्थस्य समीपे अगच्छत् | स: आनन्देन् तं गृहीत्वा क्रीडार्थम् अगच्छत् |

लवणसदृश: स्नेह:

एकदा कृष्ण: तस्य द्वाभ्यां पत्नीभ्यां सह वार्तालापं अकरोत् |  सत्यभामा अपृच्छत् यत् 'भवान् मां कीदृशं स्निह्यति" | कृष्ण अवदत् यत् "अहं भवत्या मिष्टान्नसदृशं स्निह्यामि" | सत्यभामा प्रसन्ना भूत्वा तत: निरागच्छत् | रुक्मिणी अपि तदेव अपृच्छत् |  कृष्ण अवदत् यत् "अहं भवत्या लवणसदृशं स्निह्यामि" | तत् श्रुत्वा असन्तुष्टा रुक्मिणी अपि तत: निरागच्छत् | तत्पश्चात् भोजनसमये सेवका: शाकाणि, व्यञ्जनानि, मिष्टान्नानि च पर्यवेषयन् |  शाकेषु व्यञ्जनेनषु च् लवणम् न आसीत् | सर्वे अवदन् यत् लवणं ददातु | सेवक: अवदत् अद्य लवणं समाप्तम्, लवणेन विना खादितुम् न इच्छन्ति चेत् कृपया मिष्टान्नानि एव आस्वाद्य भोजनं समापयतु इति | सर्वे अवदन् "व्यञ्जनानि शाकानि आवश्यकं, मिष्टान्नै: उदरभरणम् कथं भवेत् ?" इति | तत्क्षणे रुक्मिणी अवागच्छत् यत् कृष्णस्य तां प्रति कियत् प्रीति आसीत् |सा कृष्णं प्रार्थ्य सर्वान् लवणं दातुं सेवकान् आदिशत् |

-ज्योति गावडे

लडाखभ्रमणम्

भारतप्रवासस्य अन्ते: अहं लडाखप्रदेशे गिरिभ्रमणम् अकरवम् | मया सह मम पञ्चशालामित्राणि तेषां बान्धवा: च अगच्छन् | वयं मारखानद्या: समीपे भ्रमणम् अकुर्म: | प्रारम्भस्थानस्य Chilling ग्रामस्य औनत्यम् दश सहस्त्र पञ्चशतम् पादमितम् अस्ति | तत: शिखरस्थानम् KongMaruLa चतुष्पञ्चाशत् kilometers दूरे सप्तदश सहस्त्र त्रिशतम् पादे अस्ति | अन्तस्थानम् शिखरत: त्रयोदश kilometers दूरे अस्ति | प्रारम्भत: अन्तपर्यन्तं पादमार्ग: एव अस्ति | ग्रामवासिन: अपि पादमार्गेण एव भ्रमणम् कुर्वन्ति | ग्रामेषु सौरविद्द्युतजनित्रा: क्वचित् diesel विद्द्युतजनित्रा: अस्ति | एकस्मिन् ग्रामे एव उपग्रह दूरवाणी अस्ति | शौचालयेषु अवकरा: उर्वरके परिवर्तिता: | एतै: कारणै: प्रदूषणं अत्यल्पम् | ग्रामा: सस्यानि वर्धयन्ति स्वयंपूर्णा: सन्ति च | वयम् ग्रामनिवासे एव अतिष्ठाम तेषां अन्नम् एव अखादाम | ते अस्मान् लडाखस्य गुरगुर चायं दत्तवन्त: |  वयं Thukpa soup, स्क्यु वा व्यञ्जने क्वथितं dumpling, खंबिर  खादितवन्त:| लदाखी beer  छाङ्ग पीतवन्त:च | लदाखी जीवनं अनुभूतवन्त: |

- ज्योति गावडे

कथा: एतत् गतं, तत् अपि गतं

एका वृद्धा प्रात:कालात् आरभ्य सायंकालपर्यन्तं श्रमं कृत्वा धनम् सञ्चयति (संगृह्णाति) स्म | सा काशियात्राम् गन्तुं इच्छति स्म | ग्रामे एक: साधु: आसीत् | धनरक्षणार्थम् तस्मै ददामि इति चिन्तित्वा सा तस्य कुटीरम् अगच्छत् | साधु: तां असूचयत् कुटीरभूम्यां खनित्वा धनं गोपयतु इति | सा तथैव कृत्वा काशियात्राम् अगच्छत | यात्राया: प्रत्यागत्वा सा कुटीरे समशोधयत् | परन्तु धनं तत्र न आसीत् | यत्र धनं अगोपयत् तत्समीपे द्विवारं त्रिवारं उत्खननम् पश्चात् अपि धनं न प्राप्तं | साधु: अवदत् त्वं अगच्छ: तत्दिनात् इदानीं पर्यन्तं अहं धनम् न स्पृशामि कुत्र अस्ति न जानामि च इति | अपरस्मिन् दिने वृद्धा एकम् उपायम् अचिन्तयत् | तस्या प्रतिवेशिनीम् बृहद्स्यूतेन सह साधो: कुटीरम् अप्रेषयत् | प्रतिवेशिनी अपि साधुम् अवदत् काशियात्राम् गच्छामि धनं रक्षतु इति | तदा एव वृद्धा अपि तत्र आगत्य मम धनम् अत्रैव अनश्यत् इति उच्चै: अरोदत् | साधु अचिन्तयत् वृद्धाया: धनस्य अपेक्षया एतस्या: महिलाया: धनं बहु अधिकं| यदि अहं वृद्धाया: धनं न प्रतिददामि तर्हि एष महिला तस्या: धनं न स्थापयति इति | वृद्धे, त्वं धनस्य स्थानं व्यस्मरत् तत् अत्रैव अस्ति इति उक्त्वा स: धनस्य उचितस्थानम् अदर्शयत् | धनं गृहीत्वा ते महिला: साधुम् अवदताम् आवां तव विश्वासघातम् जानीव:| अत: ग्रामं त्यक्त्वा अपरं गच्छतु अथवा सर्वान् ग्रामस्थान वदिष्याव: इति |

- ज्योति गावडे