झाशीराज्यस्य राज्ञी लक्ष्मीबाई

लक्ष्मीबायः जन्मः काशीनगरे अभवत् | तस्याः नाम तदा मन्निकर्णिका आसीत् | यदा सा चतसृणां वयसः आसीत् तदा तस्याः माता दिवङ्गता अभवत् | बाल्यकाले नानासाहेबमहोदयः च तात्याटोपेमहोदयः च तस्याः सखायौ आस्ताम् | ताभ्यां सह सा अश्वारोहणं च खड्गयुद्धकौशलं च शस्त्रमुन्चनं च अपठत् | अनन्तरं तस्याः विवाहः झाशीराज्यस्य राज्ञा सह अभवत् | तदा तस्याः नाम परिवर्त्य लक्ष्मीबाई अभवत् | कस्मान्चित् वर्षात् अनन्तरं यदा राजा अस्वस्थः अभवत् तदा तौ एकस्य पुत्रस्य दत्तस्वीकारं अकुरुताम् | राज्ञः मृत्युअनन्तरं (संधि किम्?) आङ्ग्लशासनम् दत्तपुत्राय सिंहासनं न अददात् | झाशीराज्यम् आङ्ग्लराज्ये सलग्नम् कर्तुं योजनाम् अकरोत् | अपि च लक्ष्मीबायै "झाशीदुर्गं त्यजतु" इति आदेशम् अददात् | किन्तु सा झाशीराज्यस्य रक्षणाय निर्धारिता आसीत् | सा सैन्यसंघटनकर्तुम् आरम्भम् अकरोत् | तस्याः सैन्यै पुरुषाः च स्त्रियः च आसन् |

अनुवर्तते

- दीपाली भागवत